سید مهدی موسویان مدیر اجرایی شعبه قزوین انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا
آئین رونمایی از کتاب «ترکیه و نبرد فرهنگی در آسیای میانه »با حضور دکترسید اسد الله اطهری ریاست انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و دکتر رضا دهقانی دانشیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و مولف اثر آقای علی درزلو و با مدیریت نشست آقای رضا اوسطی مدیر شعبه قزوین در مورخه چهارم دی ماه سال هزار و چهارصد و سه در شعبه قزوین انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا بصورت مجازی برگذار گردید:
دکتر اطهری و دکتر دهقانی در ابتدای جلسه از اعضای هیئت مدیره و مدیر شعبه قزوین بابت برنامه های این شعبه در طول این دوسال تشکر کردند که منشا برنامه های خوبی در این انجمن بودند.
دکتر دهقانی:
قبل از اینکه به مبحث دیپلماسی فرهنگی ترکیه بپردازم لازم است به تفاوت قدرت با دیپلماسی فرهنگی بپردازم. اساسا دیپلماسی فرهنگی با قدرت نرم و دیپلماسی عمومی مرتبط است و با آنان می آید. دهه ۱۹۶۰ بود که یکی از پیامد های اصلی جهانی شدن مطرح میشود و وقتی این جهانی سازی وارد فرهنگ می شود هویت ها دیگر با مرز ها مشخص نمی شوند و فاصله بین مکان و زمان کمتر می شود و مرز ها در حیطه هویت و فرهنگ کارکرد خود را از دست می دهند. دیپلماسی فرهنگی چیز جدیدی است اما مفهوم آن جدید نیست. جوزف نای می گوید که قدرت فراتر از منابع مادی است و توانایی تاثیر گذاری بر دیگران و رفتار آن ها است و قدرت صرفا جنگ افزار نیست و این قدرت از حوزه های مختلف می تواند حاصل شود.
جوزف نای نظریه خود را چندین بار مورد ویرایش قرار داد که در کلید واژه جدید خود بحث «ابزار های مشارکتی» را برجسته کرد که هدف آن ایجاد جذابیت است. مثلا ترکیه در بحث سریال سازی به دنبال جذابیت های مثبت است و هدف قدرت نرم هم همین است، یعنی تغییر ترجیحات افراد.
دکتر اطهری:
نکات ارزشمندی را دکتر دهقانی ذکر کردند. نویسنده کتاب زمانی این اثر را نگاشته است که فرهنگ در روابط بین المللی دارای اهمیت بسیار بوده است. در واقع جذب دیگران و واداشتن آن ها به خواسته های مورد نظر شما یکی از تعاریف مهم دیپلماسی فرهنگی است. زمانی که حزب عدالت و توسعه به عنوان دمکرات های مسلمان به قدرت رسید، تغییراتی در سیاست خارجی ترکیه رخ داد که تز نظر علی درزلو این سیاست ها از آنان تاثیر می پذیرد. اگر مدل توسعه و نگاه ترکیه نگاه غزبی است، در اینجا در بحث تئوری سه فرهنگ کدام یک برجسته است؟ از نظر اقای علی درزلو پانترکیسم و پان تورانیسم یک هدف نیست و یک راهبرد است.
طرح تدا هممهم است. در این طرح ترکیه از افرادی که کتاب های ترکی را به زبان کشور خودشان ترجمه کنند حمایت مالی می کند
حتی دکتر عادل بور هم که به دانشکده مطالعات جهان آمده بودند همین را مطرح کردند و گفتند در صورت ترجمه کتاب های سازمان دیانت از حمایت مالی برخوردار خواهید شد.
و به نظرم نکته دیگری نیز که باید مطرح شود نوع نگاه ترکیه به فرهنگ است، برای مثال در ترکیه ما وزارت گردشگری و فرهنگ را داریم، یعنی فرهنگ ترکی از راه گردشگری رشد خواهد یافت و به روش ارتباط «مردم به مردم» شاهد گسترش فرهنگ ترکی خواهیم بود، در اکثر سریال های ترکی آثار تاریخی ترکیه جایگاه ویژه دارند و تبلیغ زیادی برای آن ها می شود.
علی درزلو:
دیپلماسی فرهنگی ترکیه یک دیپلماسی چند وجهی است که در مفاهیمی چون پانترکیسم، پان تورانیسم و پان اسلامیسم خلاصه شده است و رگه هایی از آن را در سیاست های ترکیه در خال مشاهده هستیم. اسلام محور پان ترکیسم است و فرهنگ ترکی بر خلاف فرهنگ ایرانی بدون اسلام چیزی برای ارائه کردن ندارد. بیشتر افراد حزب عدالت و توسعه نیز از جریان «دیدگاه ملی» بودند که دارای تفکرات اسلامی بود، هرچند که حزب عدالت و توسعه خود را اسلام گرا نمی نامید.
از طرف دیگرا جدایی افراد با نفوذی چون عبدالله گل، احمد داوود اوغلو و بلند آرینچ سبب شد که دست اردوغان بیش از پیش باز شود و انعکاس این رفتار را در آسیای میانه نیز در حال مشاهده بودیم.
آسیای میانه نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی و منابع سرشاری که دارد و به دلیل موقعیت ژئوپولتیکی اش همواره از مناطق مهم دنیا بوده است. ایران، ترکیه و روسیه را می توان از مهم ترین قدرت های این منطقه نام برد.
مدل اسلام گرایی ترکیه نیز در ابتدا در مقابل اسلام انقلابی جمهوری اسلامی و اسلام سلفی عربستان مورد حمایت غرب قرار گرفت و از ان حمایت شد.
در نهایت باید گفت که یکی از کشور هایی که مهم ترین تاثیر را از پان ترکیسم می گیرد ایران است. در صورت افتتاح کریدور زنگه زور ایران بزرگترین بازنده این داستان است و در واقع مرگ مزیت های ژئوپلیتیکی ایران در منطقه شمال غرب رقم خواهد خورد.
در پایان به پرسش و پاسخ بین مهمانان و سخنرانان حاضر در جلسه اختصاص داده شد.
