دکتر احسان اعجازی- مدیر دپارتمان مطالعات فلسطین- اسرائیل انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا
یکی از واحدهای ارتش اسرائیل به نام «لوتِم» دست به ابتکار تازهای در استفاده از هوش مصنوعی در جنگ زده است. «لوتم» واحد فناوری یگان C4I(فرماندهی، کنترل، ارتباطات، کامپیوتر و اطلاعات) ارتش اسرائیل است. وظیفهی این یگان، ساماندهی همه ارتباطات سیمی و بیسیم بین واحدهای مختلف نظامی؛ و توسعه بسترها و سیستمهای ارتباطی برای ارتش و دیگر نهادهای امنیتی اسرائیل است. واحد لوتم نقش شرکت اینترنتی، اپراتور تلفن همراه، شرکت خدمات نرمافزاری، شرکت ارتباطات ماهوارهای، زیرساخت سلولی و توسعهدهندهی اپلیکیشنهای مبتنی بر فضای ابری را ایفا میکند که همه اینها به عملیات جنگی اسرائیل کمک میکنند.
زیرمجموعهی لوتم شامل چندین واحد فرعی است:
واحد مَمرام: مرکز کامپیوتری و سیستمهای اطلاعاتی که مسئول مدیریت نرمافزارهای نظامی و زیرساختهای رایانهای است.
واحد حوشِن: مسئول بهرهبرداری از سیستمهای ارتباطی ارتش.
واحد ماعوف: مسئول طراحی و مهندسی سیستمهای ارتباطی.
واحد بَسماچ: مدرسه علوم کامپیوتری ارتش اسرائیل.
واحد مَتسپن مسئول سیستمهای نظامی فرماندهی و کنترل، مدیریت تدارکاتی و منابع انسانی است. این واحد بزرگترین شرکت نرمافزاری ارتش است و از دو بخش «لِشِم» و «شوهام» تشکیل شده است. واحد مَتسپن مسئول تحلیل دادههای مختلف متنی، تصویری و صوتی برای ارائه اطلاعات دقیق و تحلیلهای مرتبط با فرماندهان ارتش است. این واحد پروژهی ربات مبتنی بر هوش مصنوعی به نام «جینی» را طراحی کرده است. این پروژه در بخشی به نام «کارخانه متون» انجام شده که حدود شش ماه پیش برای گردآوری و تحلیل دادههای جمعآوریشده از دهها سامانه عملیاتی ارتش اسرائیل ایجاد شد.
ربات «جینی» برای تسهیل دسترسی به اطلاعات و تصمیمگیری سریع در حین جنگ توسعه داده شده است. این ربات از دادههای فراوانی که در فضای ابری عملیاتی ارتش ذخیره میشود استفاده میکند؛ دادههایی که به طور مداوم بهروزرسانی میشوند. استفاده از این ربات بسیار ساده و مشابه چتجیپیتی است. عملکرد آن نیز بهگونهای است که بهجای جستوجو در اینترنت، در پایگاههای دادهی داخلی ارتش اسرائیل جستوجو میکند.
«جینی» میتواند مانند هر ربات دیگری، خطاها و تناقضها را شناسایی کرده، اطلاعات جدید ارائه دهد، دادهها را تحلیل و خلاصهسازی کند و موارد خاص را شناسایی کند. این ربات به همه سامانههای عملیاتی متصل است؛ بهگونهای که در صورت بارگذاری یا بهروزرسانی هر سندی، بلافاصله اطلاعات جدید در اختیار «جینی» قرار میگیرد. فرماندهان میتوانند بهجای تماس با واحدهای دیگر، به صورت کلامی پرسشهاس خود را از «جینی» بپرسند و پاسخهای دقیق دریافت کنند. به طور مثال، یک فرمانده میتواند تعداد نیروها و برنامههای عملیاتی یک یگان از ارتش – موجود در فضای ابری – را جویا شود و «جینی» این اطلاعات را بلافاصله در اختیارش بگذارد. همچنین، این ربات میتواند توان تصمیمگیری فرماندهان میدانی را بهبود ببخشد و با ارسال اطلاعات دقیق از میدان جنگ، مزیت تاکتیکی آنها را افزایش دهد.
برای اولین بار روزنامه «یدیعوت آحرونوت» وجود این ربات را افشا کرد. اگرچه «جینی» هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد، اما به بخشی از روند روزمرهی کاری برخی از فرماندهان اسرائیلی تبدیل شده است تا نسخهی نهایی و همچنین نسخهی ویژه تلفنهای همراه نظامی آماده شود و در اختیار همه نیروهای ارتش قرار بگیرد. ارتش اسرائیل نام «جینی» را از داستان افسانهای «علاءالدین» و غول چراغ جادو گرفته است.
اگرچه توسعهدهندگان واحد ارتباطات نظامی تأکید دارند که این نسخه فعلاً تنها برای «آزمایش اولیه» طراحی شده و هنوز برای تصمیمگیریهای قطعی قابل اتکا نیست، اما واکنشها نسبت به آن بسیار مثبت بوده است. سه اتاق عملیات برای دریافت بازخورد روزانه تشکیل شدهاند و تکمیل نسخه کامل آن سه تا چهار ماه زمان میبرد.
جهت ارجاع علمی: احسان اعجازی،«ربات «جینی» اسرائیل: رباتی هوشمند برای عملیات نظامی و اطلاعاتی»، تاریخ انتشار در سایت انجمن: ۱۴۰۴/۲/۲۲
