✍🏻شقایق عباسی- عضو گروه مطالعات قطر انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا
منطقه نا آرام خاورمیانه از دیرباز شاهد تحولات بسیاری بوده است و بازیگران این منطقه همواره به دنبال کسب قدرت و ابزاری برای موازنه یکدیگر بوده اند. در این میان کشور کوچک قطر از آغاز استقلال به تدریج سعی در افزایش توانمندی های خود نمود. این کشور نسبت به دیگر کشورهای منطقه همواره روشی متمایز در عرصه سیاست خارجی داشته است و تامین امنیت را محور همه سیاست های خود قرار داده است. بر این اساس سیاستگذاران این کشور، سیاست خارج خود را برمبنای استراتژی “درهای باز و قدرت و نفوذ حاصل از آن” بنیان نهادند.
یکی از سیاست های راهبردی این کشور برای حضور در عرصه های سیاسی بین المللی، میانجیگری بوده است. از سال 2005، دخالت گستردۀ قطر درمیانجیگریهای منطقه ای، در کشورهایی مانندسودان، لبنان، یمن، افغانستان، عراق و غیره باعثشد تا تحلیلگران به این کشور لقب «میانجیگر بی وقفه» بدهند. این نقشی بود که قطر در دهه 90 به عنوان راهی برای متمایز کردن خود در منطقه ایجادکرد و این نقش آفرینی قطر تا حدی به این امید بنا شده بود که موجودیت خود را در چشم قدرت هایی که احتمال داشت قطر را برای کمک در هر بحران آتی فراخواند، کشوری غیرقابل چشم پوشی و مهم نشان دهد.
میانجیگری های قطر همچنان ادامه یافته است، به گونه ای که در جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، تلاش نمود تا جهت برقراری آتش بس مورد تقاضای آمریکا و اسراییل کانال ارتباطی طرفین باشد و علیرغم حمله هوایی ایران به پایگاه هوایی آمریکا در قطر در پاسخ به حملات هوایی آمریکا به تاسیسات هسته ای فردو ، خویشتندارانه عمل کرد و درخششی دیگر به کارنامه خود افزود. قطر همچنین پیش از آغاز مذاکرات ایران و آمریکا نیز آمادگی خود را برای برگزاری این مذاکرات اعلام کرد و در دوران ریاست جمهوری بایدن نیز یکی از کانال های ارتباطی بین دوکشور ایران و آمریکا برای بازگشت به برجام بود.
این کشور در اقدامی موازی در حال میانجیگری بین اسرائیل و حماس به منظور رسیدن به آتش بس است. قطر به دعوت از طرف های مختلف برای مذاکره به دوحه معروف است و تمام هزینه ها نیز توسط خود کشور قطر پرداخت می شود. این شکل از «دیپلماسی دسته چک» اغلب برای حمایت از تلاش های میانجی‌گرایانۀ قطری، استفاده می شود. این کارکردی بود که حتی در قانون اساسی قطر نیز به عنوان یک هدف سیاست خارجی نیز به چشم می خورد.
این کشور در سیاست خارجی می کوشد با مهارت ایجاد چشم انداز جالب و قابل قبول و ایجاد ارتباط موثر، شبکه روابط و پیوندهای خود را با بازیگران مختلف و حتی متضاد تقویت کند و با تکیه بر اعتبار و اعتمادپذیری در منطقه و نظام بین الملل، خود را به عنوان بازیگری قابل در تعاملات منطقه ای و حتی بین المللی به تصویر بکشد.
درود
بنظر ميرسد انچه در عرصه بين المللى نماد و نمودى از ثبات و امنيت را بارمغان مى اورد ديپلوماسى معقول و منطقى است وضامن كشوريست كه تقابل فيزيكى را پذيرا نيست متاسفانه در كشور ما اين درس و علم هجى نشده است ،در جمهورى اسلامى ازمون و خطا جايگاهى ندارد،عرصه بين الملل ايجاب مى كند كه ملى گرايى وجوهش حفظ و خط قرمز هر كشورى باشد ،ارمان گرايى خارج از مرز جايگاهى ندارد،جنك ١٢روزه به ما اموخت كه شرق متعهد خوبى نيست و جز منافع خود به هيج نينديشيد ،اميد است كه گذشته درس اينده براى حاكمان باشد.