گزارش: دکتر زهره خانمحمدی- مدیر دپارتمان مطالعات روسیه انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا

نخستین پیشنشست کنفرانس بینالمللی «نظام حکمرانی تنگه هرمز و چشمانداز نظمهای منطقهای در غرب آسیا» با موضوع «قدرتهای بزرگ و الگوی حکمرانی تنگه هرمز»، روز پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵، با سخنرانی دکتر جهانگیر کرمی، استاد مطالعات جهان، و دکتر نوذر شفیعی، دانشیار مطالعات منطقهای دانشگاه تهران، در دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال برگزار شد. این نشست با حضور جمعی از دانشجویان، پژوهشگران و علاقهمندان حوزه روابط بینالملل برگزار شد و دکتر حسین نصیرزاده مدیریت آن را بر عهده داشت.
در این نشست، دکتر کرمی با تمرکز بر سیاستها و راهبردهای روسیه در قبال تنگه هرمز و منطقه خلیج فارس، جایگاه این گذرگاه راهبردی را در چارچوب سیاست چندقطبیگرایی مسکو و تحولات موازنه قدرت در نظام بینالملل بررسی کرد. از محورهای مهم این بحث، پیوند امنیت انرژی با منافع ژئوپلیتیکی روسیه، اهمیت روابط این کشور با ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس و نقش کریدورهای ارتباطی، بهویژه کریدور شمال–جنوب، در گسترش پیوندهای اقتصادی و راهبردی اوراسیا با منطقه بود.
دکتر شفیعی نیز با بررسی جایگاه چین در معادلات خلیج فارس، بر اهمیت امنیت انرژی و استمرار جریان انتقال نفت و کالا برای اقتصاد این کشور تأکید کرد. در این چارچوب، ابتکار کمربند و راه، توسعه مسیرهای تجاری و زیرساختهای ارتباطی و رویکرد اقتصادی چین به امنیت منطقهای مورد توجه قرار گرفت. همچنین، منافع چین در حفظ ثبات تنگه هرمز و جایگاه ایران در معادلات انرژی و ارتباطی منطقه بررسی شد.
در مجموع، نشست بر این موضوع تأکید داشت که حکمرانی تنگه هرمز صرفاً مسئلهای مرتبط با امنیت دریانوردی نیست، بلکه با رقابتهای ژئوپلیتیکی، امنیت انرژی، شبکههای تجارت و حملونقل و شکلگیری ترتیبات منطقهای پیوندی مستقیم دارد. جایگاه جمهوری اسلامی ایران و ضرورت تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی نیز از محورهای مهم این بحث بود. این نشست در پایان با طرح پرسشها و تبادل دیدگاه میان پژوهشگران و سخنرانان به کار خود پایان داد.