احسان اعجازی، دکتری روابط بین‌الملل؛ مدیر دپارتمان مطالعات اسرائیل-فلسطین انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا
مرکز ادفا در اسرائیل در گزارشی به پیامدهای جنگ هفت اکتبر برای وضعیت زنان در اسرائیل پرداخته است. در قسمتی از این گزارش به تاثیرات این جنگ بر اشتغال زنان اسرائیلی پرداخته شده است. جنگ هفت اکتبر پیامدهای چشمگیری برای اشتغال و مشارکت اقتصادی زنان در اسرائیل داشته است. بررسی داده‌های منتشرشده توسط نهادهای آماری و اقتصادی اسرائیل نشان می‌دهد که زنان به مراتب بیشتر از مردان تحت تأثیر اختلالات بازار کار قرار گرفتند؛ از افزایش مرخصی‌های اجباری و دورکاری گرفته تا رشد چشمگیر آمار مرخصی بدون حقوق و بیکاری. علاوه بر احضار مردان به نیروی ذخیره ارتش، عوامل دیگری مانند تعطیلی مراکز آموزشی، مسئولیت‌های خانوادگی و سیاست‌های حمایتی دولت در زمینه مرخصی زایمان، بر اشتغال زنان تأثیر گذاشت.
الگوی عدم حضور زنان در محل کار در اثر جنگ اکتبر ۲۰۲۳ متفاوت از مردان بود، همان طور که دلایل این عدم حضور نیز متفاوت بود. داده‌های دفتر مرکزی آمار نشان می‌دهد که با آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، حدود یک سوم از زنان (۷۲۱،۷۰۰ نفر) و مردان (۷۱۱،۹۰۰ نفر) شاغل به مدت‌های مختلف (بخشی یا تمام هفته) در محل کار خود حاضر نشدند. در نوامبر ۲۰۲۳، 20 % از مردان شاغل و 17 % از زنان شاغل در محل کار خود حاضر نشدند.
بررسی دلایل عدم حضور در محل کار نشان‌دهنده الگوهای متفاوت جنسیتی است. در حالی که در ماه‌های اول جنگ، احضار به خدمت سربازی اصلی‌ترین دلیل عدم حضور مردان در محل کار بود، عدم حضور زنان به دلیل تعطیلی‌ها یا کاهش ساعت کاری در محل‌های کار، تعطیلی‌ها یا کاهش فعالیت در مؤسسات آموزشی، احضار همسران به خدمت سربازی (بر اساس آمار ارتش اسرائیل، تا ۲۰۲۴، نیمی از مردان خدمت‌کننده در نیروی ذخیره، یعنی ۱۱۵،۰۰۰ نفر، پدر بودند؛ ۳،۰۰۰ مادر نیز به خدمت در ارتش فرخوانده شدند) بود. بر اساس داده‌های دفتر مرکزی آمار، 18 % از مردانی که در اکتبر ۲۰۲۳ در محل کار خود حاضر نشدند، به خدمت سربازی احضار شده بودند، درصدی که در ژانویه ۲۰۲۴ به 41 % رسید و سپس به تدریج در آوریل و می ۲۰۲۴ به 6 % کاهش یافت. در میان زنان، 7 % از کسانی که در ژانویه ۲۰۲۴ در محل کار خود حاضر نشدند، به خدمت سربازی احضار شده بودند.
همچنین درصد زنانی که به دلیل بیماری خود یا یکی از اعضای خانواده در محل کار خود حاضر نشده بودند، در طول این مدت بیشتر از مردان بود؛ حدود یک چهارم از زنان در ماه‌های ژانویه و فوریه ۲۰۲۴ در محل کار خود حضور نیافتند (در مقایسه با 16 % و 19 % از مردان به ترتیب). زنان همچنین بیشتر از مردان مرخصی گرفتند. از دسامبر ۲۰۲۳، عمدتاً از ژانویه تا مارس ۲۰۲۴، درصد زنانی که به دلیل مرخصی زایمان در محل کار خود حاضر نشدند افزایش یافت. این افزایش احتمالاً تا حدی ناشی از پرداخت کمک هزینه‌ای به مبلغ ۱۰٬۷۰۰ شِکِل از سوی صندوق حمایت از نیروهای ذخیره بوده است؛ کمکی که با هدف تمدید مرخصی زایمان به خانواده‌هایی ارائه شد که یکی از زوجین در این دوره به نیروی ذخیره ارتش فراخوانده شده بود. در زمینه کاهش ساعات کاری یا عدم حضور موقت در محل کار، سهم زنان در اکتبر و نوامبر به ترتیب ۳۷ % و ۵۹ % بود (در مقایسه با ۳۴ % و ۵۳ % در میان مردان). طبق تحلیل وزارت دارایی، زنان نسبت به مردان بیشتر به صورت دورکار فعالیت می‌کردند.
براساس گزارش سرویس اشتغال دولتی، در سپتامبر ۲۰۲۳ تعداد ۲۴٬۹۴۵ نفر (زن و مرد) به‌عنوان بیکار و جویای کار ثبت‌نام کردند که ۵۵.۵ % آن‌ها زن بودند. با آغاز جنگ در اکتبر، این رقم سه برابر شد و به ۷۰٬۲۹۵ نفر رسید و سهم زنان از این تعداد به ۵۹ % افزایش یافت. در اکتبر ۲۰۲۳، زنان ۶۸ % از افرادی را تشکیل می‌دادند که از محل کار خود اخراج شده بودند، ۶۸ % از افرادی که استعفا داده بودند و ۶۲ % از کسانی که مرخصی بدون حقوق گرفته بودند. در نوامبر ۲۰۲۳ تعداد افرادی که به دلیل مرخصی بدون حقوق به‌عنوان جویای کار ثبت‌نام کردند، دو برابر شد. از این میان، زنان ۵4 % را تشکیل می‌دادند؛ نسبتی که در فوریه به ۴۶ % کاهش یافت و سپس در آوریل به ۵۱ % و در ماه می به ۵۴ % افزایش پیدا کرد.
بررسی وضعیت اشتغال زنان اسرائیلی در دوره پس از آغاز جنگ هفتم اکتبر حاکی از آن است که این بحران نه تنها ساختار بازار کار را تغییر داد، بلکه نابرابری‌های جنسیتی موجود را نیز عمیق‌تر نمود. افزایش نرخ بیکاری زنان، سهم بالای آنان در مرخصی بدون حقوق، فشار مضاعف ناشی از مسئولیت‌های خانوادگی، و وابستگی بیشتر آنان به فعالیت‌های دورکاری، همگی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری بیشتر زنان در برابر تهدیدات امنیتی است.
