سلسلهنشست تخصصی «مدیریت بحران و دیپلماسی صلح؛ راهکارهای حقوقی حلوفصل اختلافات بینالمللی» به همت “انجمن مطالعات صلح ایران” و همکاری “انجمن علمی مطالعات غرب آسیا” برگزار شد.
در آغاز برنامه کیمیا سولاری کارشناس حقوق و مدیر نشست، با اشاره به پیچیدگی روزافزون اختلافات و منازعات بینالمللی، بر نقش گفتوگو، تعامل سازنده و ظرفیتهای حقوق بینالملل در مهار بحرانها تأکید کرد. او با یادآوری مواد ۲ بند ۳ و ۳۳ منشور ملل متحد، پرسش از چگونگی کاهش فاصله میان قواعد حقوقی و واقعیتهای سیاسی را از محورهای مهم بحث دانست و ابراز امیدواری کرد که نشست در گسترش فرهنگ گفتوگو و اندیشه صلح مؤثر باشد.
در ادامه، محمدصالح نقرهکار دبیر کمیسیون حقوق بشر کانون وکلای دادگستری مرکز و سخنران آغازین برنامه با تأکید بر پیوند میان صلح و امنیت، صیانت از ظرفیتهای داخلی، دفاعی، مدنی و اجتماعی را از مؤلفههای پشتیبان امنیت و تمامیت ارضی برشمرد. وی همچنین بر ضرورت توجه به ارزشهای بنیادین حقوقی و بهرهگیری از ظرفیتهای بینالمللی برای پیگیری دادخواهی تأکید کرد. به باور او، پاسداری از حق بر صلح باید با حفظ توان دفاعی، گسترش دیپلماسی و تداوم فرهنگ گفتوگو، مدارا و سازشگری همراه باشد. او قدرت ملی را افزون بر توانمندیهای دفاعی و ژئوپلیتیکی، متکی بر اراده جمعی، اعتماد عمومی و همبستگی اجتماعی دانست.
سپس یاشار عصری مدیر گروه مدیریت بحران و صلح انجمن مطالعات صلح ایران و سخنران دیگر این نشست، با تفکیک مفاهیم اختلاف، بحران و جنگ، توضیح داد که اختلاف میان کشورها امری متعارف است، اما زمانی بحران شکل میگیرد که اختلاف از کنترل خارج شود و احتمال تشدید تنش افزایش یابد. او با اشاره به مفهوم «معمای امنیت» رابرت جرویس، نشان داد که اقدامات دفاعی یک کشور ممکن است از سوی کشور دیگر تهدید تلقی شود و چرخهای از افزایش توان نظامی و ناامنی متقابل پدید آورد. عصری پایبندی به قواعد حقوق بینالملل و بهرهگیری از ابزارهای دیپلماتیک را در کاهش تنش مؤثر دانست و تأکید کرد که صلح زمانی در زندگی مردم معنا مییابد که امنیت امروز به امید و فرصت ساختن آیندهای بهتر پیوند بخورد.
سپس آرین احمدی دبیر دپارتمان ژئوپلیتیک انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و سخنران سوم با بیان اینکه صلح صرفاً به معنای توقف درگیریهای نظامی نیست، آن را نیازمند مدیریت اختلافات و رسیدگی به ریشههای ساختاری منازعات دانست. وی با اشاره به اصول منع توسل به زور و حلوفصل مسالمتآمیز اختلافات در منشور ملل متحد، ظرفیتهای ماده ۳۳، از جمله مذاکره، میانجیگری، سازش، داوری و رسیدگی قضایی را تشریح کرد. احمدی شکاف میان قواعد حقوقی و واقعیتهای سیاسی، از جمله توزیع نابرابر قدرت و اجرای گزینشی قواعد، را از عوامل تداوم بحرانها برشمرد و بر ضرورت پژوهشهای مسئلهمحور تأکید کرد. به گفته او، صلح پایدار زمانی امکانپذیر است که قانون جایگزین منطق زور، گفتوگو جایگزین تهدید و عدالت جایگزین تبعیض شود. در بخش پایانی، تریبون آزاد فرصتی برای طرح دیدگاهها و پرسشهای حاضران فراهم آورد. نشست با این تأکید به پایان رسید که دستیابی به صلح پایدار، مستلزم آگاهی از واقعیتهای سیاسی، تقویت همبستگی و اعتماد اجتماعی، پایبندی به حقوق بینالملل و حفظ ظرفیت گفتوگو است.