✍🏻به قلم: سوزان نوسل
ترجمه: دکتر صلاح الدین هرسنی
«سوزان نوسل» مقام پیشین دولت آمریکا و مدیر سابق «PEN America» در طی مقاله ای تحت عنوان«فروپاشی بزرگ: پایان نظم بین الملل لیبرال» به بررسی پیامدهای بازگشت دونالد ترامپ به قدرت و تأثیر آن بر نظم بینالمللی لیبرال پرداخته است. نوسل بر این باور است که ششماهه نخست از دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ، ضربهای اساسی به نهادهای سیاستخارجی آمریکا وارد کرده است، نهادهایی که طی دههها، ستونهای نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم را تشکیل داده بودند.
مهمترین نمود این دگرگونی، انحلال رسمی آژانس توسعه بینالمللی آمریکا «USAID» تضعیف یا برچیدن دفاتر حقوق بشر و امور پناهندگان در وزارت خارجه، همچنین قطع بودجه دهها نهاد جامعه مدنی است که در داخل و خارج از آمریکا از حمایتهای دولتی برخوردار بودند. این اقدامات که با سرعت و بیپرده اجرا شدهاند، نه تنها ابزارهای سنتی پیشبرد دموکراسی و حقوق بشر را خنثی کردهاند، بلکه پیامی صریح به متحدان آمریکا مخابره کردهاند: ایالات متحده دیگر متعهد به ارزشهای لیبرال جهانی نیست.
نوسل این روند را نه صرفاً یک تغییر تاکتیکی یا مدیریتی، بلکه شکلی از «بازسازی ایدئولوژیک» میداند که با هدف برچیدن دستاوردهای نظم لیبرال پس از ۱۹۴۵ طراحی شده است. او معتقد است سیاست خارجی ترامپ، نه به دنبال بازسازی مؤثرتر نهادها، بلکه به دنبال پایان دادن به مأموریتهایی است که آمریکا را در موقعیت رهبری جهانی قرار میداد.
در این میان، بازیگران اقتدارگرا مانند چین و روسیه، خلأ بهوجود آمده را پر میکنند و در غیاب رهبری آمریکا، مفاهیمی چون حقوق بشر، حاکمیت قانون و آزادیهای مدنی با سرعت بیشتری به حاشیه رانده میشوند. نوسل از لیبرالهای حوزه سیاستگذاری میخواهد که به جای تداوم دفاع از نظم پیشین، واقعیت فروپاشی آن را بپذیرند و بهدنبال تدوین نسخهای نو از نظم جهانی برآمده از شرایط تازه باشند؛ نظمی که در آن، اتکای صرف به نهادهای دولتی کمتر شده و نقش جامعه مدنی، بخش خصوصی، و ائتلافهای چندجانبه غیردولتی پررنگتر باشد.
نوسل در پایان هشدار میدهد که انفعال و اصرار بر بازسازی گذشته، به معنای واگذاری کامل میدان به نیروهای ضدلیبرال است. نوسل تأکید میکند که زمان آن رسیده که مدافعان نظم باز و قانونمدار، راهبردی نوین و فعال برای بازتعریف نقش آمریکا و نهادهای دموکراتیک جهانی تدوین کنند؛ پیش از آنکه تخریب کنونی به یک فروپاشی کامل بدل شود
منبع: فارنپالیسی، ۲۴ ژوئیه ۲۰۲۵
