با همکاری اداره ارشاد قزوین در روز سه شنبه هفدهم مهرماه، بزرگداشت میرزا شرف جهان قزوینی را در سالن مولانا مجتمع ارشاد برگزار کرد.در این جلسه سعید عاشقی کارشناس و دکتر قافله باشی و اقایان حضرتی و افشار به عنوان سخنران و رضا اوسطی دبیر نشست حضور داشتند.
نامگذاری یک‌کوچه یا خیابان
در ابتدا رضا اوسطی تصریح کرد ؛خرسندم که برنامه بزرگداشت توسط انجمن غرب آسیا در قزوین برگذار شده و تشکر میکنم از اقای افشار که این پیشنهاد را ارائه کرد. انجمن مطالعات غرب آسیا پیشنهاد میکند یک کوچه یا خیابان یا یک نمایشگاهی با نام میرزا شرف جهان در استان قزوین داشته باشیم.
عاشقی بیان کرد:نگریستن به مسائل ادبی از نظر تاریخ خیلی اهمیت دارد و بعضی اسم ها در ریز تاثیر بعضی اسم ها قرار گرفته‌اند و برخی اسامی نیز می توانستند به فراخور تاریخ وجود داشته باشند که بازنگری در این اسامی مهم است.
حضرتی افزود: منن هم از انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیای شعبه قزوین تشکر میکنم. قصد دارم چند دقیقه خارج از صحبت از دکتر نقی افشاری تشکر کنم که به جمع آوری نسخ خطی پرداختند و کسانی را که به شعر شرف جهان علاقه داشتند و این جمع آوری را به یک متن معتبر رساندند.
حضرتی تصریح کرد : سال ۷۰ که من به جمع آوری تذکره شاعران قزوین می پرداختم از شرف جهان بجز ساقی جهان اکثر تذکره ها تک بیتی هایی آورده بودند که بجز این ها و یک غزل چیز دندان گیری در دسترس نبود، ۸ یا ۹ سال بعد در سفری که به مشهد داشتم نسخه خطی دیگری بدست آمد و شروع به تصحیح شد و سپس نسخ دیگری از شعر ایشان بدست آمد و در نهایت شد این شعر شرف جهان.
فراوانی فقیهان در قزوین
حضرتی افزود ؛ قدسی در احسن التواسیم قزوین را معرفی کرده و‌می‌گوید «قزوین شهر مهم و کم آبی است و مردمان توانمندی دارد، پس از ری در جبال کوهستانی قروین مهم ترین شهر است، از مراکز فقه و فلسفه است.»این فقه و فلسفه نسبت دوری است اما قزوین در هردو مورد سرآمد بوده است. قزوین از قرن سوم مواجه بود با فراوانی فقیهان، اما از قرن ششم تعداد آنقدر زیاد شد که باید صادر میشد، برخی به نیشابور و برخی به آذربایجان رفتند که اینها نقش اجتماعی داشتند و آن تصدی کرسی های قضاوت بود. یکی از خاندان هایی که بصورت موروثی در قزوین فقیه بودند و قضاوت میکردند یک شعبه ای از سادات بودند که شرف جهان از آن تبار بود. بعد مغول رد این قاضیان را تا مصر می توان دید. قاضی جهان معاصر صفوی هاست و لقب «جهان» از روی احترام است، ایشان در دولت شاه اسماعیل اول یکی از وزرا است و‌نقش بسیاری در انتقال پایتخت به قزوین دارد. طریقت صفویان در قزوین مرید های فراوان داشت و به واسطه‌ی این که اینها از قبایل ترکمن مرید جذب کرده بودند در هر طایفه ای یک خلیفه داشتند که این روش تا دوره شاه عباس ادامه دارد. دو محله در قزوین محله خلفا دارد، یکی نزدیک دروازه راه کوشک و غرب زعغرانیه و دومی بین محل گلبینه و گذر محمدیه یا پنبه ریسه. این ها ارتباط تشکیلاتی با مرید را داشتند؛ یکی از دلایل انتقال پایتخت همین است که شاه اسماعیل به وجود مریدان فراوانش در قزوین اعتماد داشت.
اراضی زنگی آباد متعلق به قاضی جهان بود که پدر شرف جهان بود تقدیم می کند به شاه برای احداث عمارت. دیوان خانه ای نیز در آنجا بوده است. شرف جهان در دوره ای پرورش پیدا می کند که قزوین مرکز مهمی است، قزوین در آن دوره فیلسوفان مهمی دارد. میرداماد با اینکه استرآبادی است متولد قزوین است و در این شهر آموزش دیده است و شرف جهان نیز شاگرد ایشان است اما فقه در آن دوره دیگر رونق سابق را ندارد و شاه تصمیم به واردات فقیه می گیرد برای ایجاد یک نظام فقاهتی برای حکومت شیعه صفوی. با آمدن این ها فقه فربه می شود و فقیهان شروع به حذف رقبای دیگر از جمله علوم عقلی می کنند. طوری می شود که شرف جهان که پدرش صدر اعظم بوده و یکی از ثروتش زنگی آباد بوده؛ چنان روزگار بر اون سخت می شود که به نان شب محتاج می شود.
دکتر قافله باشی دیگر سخنران تصریح کرد:
واقعا مباحث اینقدر مفصل است که آدم نمیداند از کجا شروع کند. قبل از آغاز قصد دارم سخنانی رو از دکتر زرین کوب نقل کنم و ایشان نیز چون میدانست من قزوینی ام نکاتی را می گفت. ایشان می گفت: «قزوین شما با توجه به وسعتش یکی از مهمترین مراکز فرهنگی ایران بوده است و تعداد شاعران و عالمان آن با خیلی از شهر های مهم برابری می کند». نکته دیگری که ایشان می‌گفت این بود که: «اگر میرزا شرف جهان نبود مکتب وقوع به وجود نمی آمد». به نظر من یکی از فاخر ترین و زیباترین و پربارترین انواع ادبی در شعر فارسی ساقی نامه هاست. عزیزان می دانید که ملافخرالدبن قروینی همه ساقه نامه های قبل خود جمع کرد و نام آن را تذکره میخانه گذاشت. در این ساقی نامه ها خیلی نکات است، ادب هست ، اخلاق هست، عشق است و…. . من ویژگی های این ساقی نامه را فهرست وار نام میبرم.
