مراسم تقدیر از دکتر ضیا خزاعی، یکی از اساتید برجسته علوم سیاسی استان سیستان و بلوچستان، به همت انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا – شعبه سیستان و بلوچستان، روز سوم دی‌ماه ۱۴۰۳ در سالن کنفرانس دانشگاه مذاهب اسلامی زاهدان برگزار شد.
این مراسم با حضور اعضای هیات رئیسه شعبه استان، جمعی از اعضای هیات علمی دانشگاه‌های زاهدان، دانش‌آموختگان علوم سیاسی و دانشجویان برگزار شد.
ضیا خزاعی متولد سال ۱۳۴۸ در زابل است. وی در اواسط دهه هفتاد موفق به اخذ مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد در رشته علوم سیاسی از دانشگاه تهران شد و سپس به‌عنوان مسئول مرکز تحقیقات استانداری سیستان و بلوچستان فعالیت خود را آغاز کرد. از سال ۱۳۷۸، ضیا خزاعی به‌عنوان عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی زاهدان به تدریس و تحقیق مشغول بوده است. او به مدت ۱۰ سال مدیریت گروه علوم سیاسی و گروه جامعه‌شناسی (مقطع کارشناسی ارشد) این دانشگاه را بر عهده داشته است.
وی پس از آن، برای ادامه تحصیل در مقطع دکتری تخصصی به تاجیکستان رفت و از آکادمی علوم و تحقیقات تاجیکستان در گرایش فلسفه سیاسی فارغ‌التحصیل شد.
خزاعی تاکنون دو کتاب پژوهشی به نگارش درآورده است:
1. دولت بختیار در سی‌وهفت روز.
2. ایران ساسانی؛ فئودالیسم ایرانی یا استبداد شرقی.
▪️در کتاب «ایران ساسانی»، خزاعی به نقد نظریه استبداد شرقی مارکس و انگلس پرداخته و دیدگاه خود را درباره شکل‌گیری ساختارهای سیاسی در ایران ارائه کرده است. مارکس و انگلس، علت شکل‌گیری دولت‌های استبدادی در شرق، از جمله ایران، را به کمبود منابع آب و پراکندگی واحدهای مسکونی نسبت داده و معتقد بودند که این شرایط مانع از شکل‌گیری فئودالیسم و سرمایه‌داری در شرق شده است. بر اساس این نظریه، شرق همواره در ساختار استبداد شرقی باقی ماند و فاقد تحول تاریخی مشابه اروپا بود.
▪️اما خزاعی در این کتاب نشان می‌دهد که برخلاف نظریه مارکس، در دوران ساسانیان نوعی نظام فئودالی شکل گرفت و ایران در حال گذر به دوره سرمایه‌داری بود. وی علت اصلی ایجاد استبداد شرقی در ایران را حمله اقوام خارجی، به‌ویژه اعراب، می‌داند. اعراب با سرکوب اشرافیت زمیندار، نظامی و روحانی، باعث تضعیف طبقات حاکم شدند و حکومت را از دست اشراف به دست شاهانی متمرکز و مطلقه منتقل کردند.
▪️وی همچنین حملات ترک‌های آسیای میانه را عامل دیگری در تداوم انحطاط تاریخی ایران معرفی می‌کند. ترک‌ها نه‌تنها اشرافیت، بلکه طبقه متوسط زمیندار (دهقانان) را نیز از بین بردند و جامعه ایران را به یک ساختار توده‌ای تبدیل کردند.
▪️کتاب «ایران ساسانی» به‌عنوان یکی از آثار پژوهشی برجسته در نقد نظریات مارکسیستی، جایگاه ویژه‌ای در میان مطالعات تاریخی و علوم سیاسی دارد و دیدگاه‌های تازه‌ای را درباره تحولات تاریخی ایران ارائه می‌دهد.
در ابتدای مراسم نکوداشت دکتر خزاعی، دکتر احمدرضا طاهری، مدیر شعبه سیستان و بلوچستان انجمن مطالعات غرب آسیا، با قدردانی از حضور مدعوین، به معرفی فعالیت‌های انجمن و راه‌اندازی این شعبه پرداخت. وی با توصیف انجمن به‌عنوان یک اتاق فکر برای مسئولان اجرایی کشور، بر نقش‌آفرینی دانش‌آموختگان علوم سیاسی در توسعه استان تأکید کرد.
در ادامه، دکتر عظیم شه‌بخش، عضو هیات علمی و استاد تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان، به تحلیل کتاب «ایران ساسانی؛ فئودالیسم ایرانی یا استبداد شرقی» نوشته دکتر خزاعی پرداخت و آن را اثری بی‌نظیر در نقد دیدگاه‌های کارل مارکس توصیف کرد.
دکتر عبدالله نارویی، رئیس موسسه خاتم‌النبیین و استاد دانشگاه مذاهب اسلامی زاهدان، بر اهمیت پژوهش در استان تأکید کرد و اخلاق در علم را از الزامات موفقیت دانست.
قاسم سیاسر، نویسنده و پژوهشگر مسائل استان، از تأثیر دکتر خزاعی بر آموزش علوم سیاسی در دانشگاه‌های سیستان و بلوچستان سخن گفت و او را از اساتید برجسته و تأثیرگذار استان معرفی کرد.دکتر کامبیز گوهری، متخصص ژئوپولیتیک و عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان، برگزاری این مراسم در یکی از سنتی‌ترین استان‌های کشور و در دانشگاه مذاهب اسلامی را اتفاقی مثبت دانست و آن را گامی مهم برای تحول و توسعه استان ارزیابی کرد. دکتر پرویز میرلطفی، استاد جامعه‌شناسی سیاسی، بر ارزش‌های فکری و اخلاقی دکتر خزاعی در طول دوران تدریس تأکید کرد و وی را از نخبگان فکری استان نامید.
عید محمد نارویی، پژوهشگر و فعال اجتماعی، با اشاره به سابقه حضور دکتر خزاعی در عرصه انتخابات مجلس، بر نقش وی فراتر از دانشگاه تأکید کرد.
در پایان، دکتر ضیا خزاعی با قدردانی از برگزارکنندگان، بر اهمیت تمرکز دانشگاه‌ها بر حل مشکلات کشور تأکید کرد و خواستار بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی برای پیشرفت ایران شد.
مراسم با قدردانی اساتید و دانش‌آموختگان علوم سیاسی از دکتر خزاعی به پایان رسید.
