اگر چه سید حسن نصرالله در اعلام مواضع سوم نوامبر خود حجت را تمام کرد و قویا اعلام کرد که جبهه جدیدی از جنگ از شمال اسرائیل یا جنوب لبنان علیه اسرائیل باز نمی شود، اما به نظر می رسد که حزب الله به تدریج در حال فاصله گیری و عبور از دستور کار سوم نوامبر سید حسن نصرالله دبیر کل حزب الله است. تحت این شرایط احتمال گشایش جبهه جدیدی از جنوب لبنان به جنگ علیه اسرائیل منتفی نیست. زمزمه هایی از آمادگی در ورود به جنگ و موشک و راکت پرانی های متناوب، از نشانگان بارز عبور حزب الله از دستور کار سوم نوامبر است. از منظر نشانه شناسی، عبور از دستور کار سوم نوامبر حزب الله متاثر از شرایطی است که در جنگ حماس و اسرائیل سایه انداخته است.
نخستین عامل حزب الله برای عبور از دستور کار سوم نوامبر مربوط به تصمیم مقامات تل آویو در ادامه جنگ است. تداوم جنگ و وتوی قطعنامه های آتش بس در شورای امنیت از سوی آمریکا، بیشتر با هدف باز سازی و ترمیم موقعیت نتانیاهو در سپهر سیاست اسرائیل و سپس کنترل تمامی نوار غزه و نابودی رهبران حماس صورت می گیرد. اگر چه این هدف اسرائیل به جهت سرشت جنگ های نامتقارن معطوف به شکست است و جز (زمین سوخته) عایدی برای نتانیاهو و کابینه جنگی اش ندارد، اما تبعات این هدف اسرائیل نه متوجه رهبران حماس بلکه بیشتر متوجه ساکنان غزه است که در شرایط حاضر تداوم جنگ پر شدت از سوی اسرائیل موجب تزاید کشتارغیر نظامیان شده، ضمن آنکه به نظر می رسد که در هشتاد و دومین روز جنگ، میزان کشتار غیر نظامیان از ۲۰ هزار نفر تا کنون نیز فراتر رود و بیشتر شود. تحت این شرایط حزب الله نمی تواند نظاره گر مصایبی باشد که در غزه جاری است. چراکه حزب الله نیز همچون حماس ضلعی از اضلاع جریان مقاومت است و فلسفه وجودی آنها از دشمن مشترکی چون اسرائیل آب می خورد. محققا ورود حزب الله به جنگ و خروج از مواضع انفعالی تا میزان قابل توجهی می تواند از توان آفندی اسرائیل در بمباران مناطق مسکونی و زیر ساخت های جنوب غزه بکاهد و در نتیجه موجب شکست حصر غزه شود.
عامل دوم متاثر از راهبرد حوثی ها و انصارالله در دریای سرخ است. اگر چه جریان انصارالله همراه با شروع جنگ غزه در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ برای برهم زدن محاسبات اسرائیل مبادرت به راکت و موشک پرانی کرد، اما ابتکار جدید او تا میزانی معادلات را به زیان اسرائیل تغییر داد. ابتکار جدید حوثی ها مربوط به نا امن سازی دریای سرخ و تنگه باب المندب که سومین گذرگاه استراتژیک در جهان است. در واقع دریای سرخ و تنگه باب المندب که بیش از ۴۰ درصد حمل و نقل تجاری و اقتصادی جهان از آن صورت می گیرد، منطقه ای است که تحت کنترل حوثی‌های یمن قرار دارد. تحت این شرایط، مخاطرات راهبرد حوثی ها در ناامن سازی و ایجاد ناآرامی در دریای سرخ پیش از آنکه متوجه نظم جاری در تجارت بین المللی باشد، بیشتر در جهت حمایت از فلسطینی‌های تحت محاصره اسرائیل در غزه است.
در واقع حوثی های یمن در جهت حمایت از غزه و با هدف کاهش شدت جنگ، کشتی‌های تجاری در دریای سرخ را با هواپیماهای بدون سرنشین و موشک هدف قرار داده و آنها را مجبور به تغییر مسیر و انتخاب راه‌های طولانی‌تر در اطراف جنوب آفریقا کرده‌اند. هر چند جریان انصارالله در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۳ توانست از عبور یک کشتی در دریای سرخ به مقصد اسرائیل جلوگیری کند. این تحرکات ایذایی و تقابلی انصارالله حرکتی به پیش برای تغییر موازنه به زیان اسرائیل محسوب می شود. بنابراین و در شرایطی که پای جریان انصارالله به عنوان پازلی از جریان های مقاومت به جنگ غزه باز شده است، قطعا حزب الله نیز از آن جهت که خواهان نابودی اسرائیل است، اقدامات تهاجمی را با توجه به بنیه آفندی و تهاجمی اش در دستور کار قرار می دهد و دکترین ضاحیه (گادی آیزنکوت) را عاملی بازدارنده برای ورود به جنگ با اسرائیل نمی داند. طبق دکترین ضایحه، در یک جنگ نامتقارن شهری، ارتش عمداً زیرساختهای غیرنظامی را هدف قرار دهد تا با افزایش رنج و عذاب غیرنظامیان، بازدارندگی افزایش یابد. اسرائیل متهم شده که این دکترین را در جنگ غزه بکار برده است.
اما عامل مهمتری که پای حزب الله را در ورود به جنگ محتمل می نماید، متاثر از شهادت (سید رضی موسوی) است در حمله روز دوشنبه ۲۵ دسامبر اسرائیل به منطقه زینبیه در حومه دمشق صورت گرفته است. در این ارتباط حسین امیر عبدالهیان وزیر امور خارجه کشورمان در واکنش به ترور و شهادت سید رضی موسوی اعلام کرده است که: “تل‌آویو منتظر شمارش معکوس سخت باشد.” این وضعیت اگر چه به معنای ورود به مرحله جنگ پرشدت ایران و اسرائیل نیست، اما به معنی فاز جدیدی از (جنگ سایه ها) خواهد بود. قطعا حزب الله از آنجائیکه طبق دکترین (اختاپوس) نفتالی بنت و یائیر لاپید در حکم شاخک ها و بازوان جمهوری اسلامی ایران محسوب می شوند،تحرکات ایذایی و تقابلی رادر پاسخ به اسرائیل در دستور کار قرار خواهد داد.در واقع با ورود حزب الله به جنگ یا همان عبور از دستور کار سوم نوامبر آنهم در قالب حملات موشکی و پهپادی، محاسبات اسرائیل در جنگ غزه بر هم خواهد خورد.
دکتر صلاح الدین هرسنی
کارشناس و تحلیلگر مسائل بین الملل و عضو انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا
